لئون دوگی، حقوقدان مشهور فرانسوی، از اندیشمندانی است که بر مبانی حقوق عمومی تاثیر فراوان نهاده است. نگرش نقادانهی این اندیشمند بزرگ حقوق عمومی کلاسیک فرانسه را یکسره دگرگون نمود. از این روی، شناخت کامل و تحلیل آثار این حقوقدان برجسته برای تمامی پژوهشگران حقوق عمومی ضروری است. « دروس حقوق عمومی» مشهورترین و جامع ترین کتاب وی و حاصل سلسله دروسی است که در دانشکدهی حقوق قاهره در سال 1926برای دانشجویان ارائه شده است و در واقع خلاصهای از کتاب تفضیلی «رسالهای در حقوق اساسی» است که در چندین مجلد از وی به چاپ رسیده است.
« دروس حقوق عمومی» نخستین اثر دوگی است که به فارسی ترجمه و منتشر می شود. نخستین و مهمترین ویژگی«دروس حقوق عمومی»، جامعیت این کتاب است که علاوه بر مبانی حقوق عمومی رهیافتهای بسیاری را در عرصههای گوناگون این گرایش، از حقوق اساسی و حقوق اداری تا حقوق بنیادین مطرح کرده است. رهیافتهایی که با گذشت بیش از هشتاد سال هنوز غبار کهنگی بر آن ننشسته است و با وجود آموزههای حقوقی عینی نوین هنوز هم از قوت فراوان برخوردار هستند. به همین علت است که در سالهای اخیر نیز این کتاب در فرانسه تجدید چاپ شد و هنوز به عنوان کتاب مرجع در محافل علمی این کشور مورد استفاده قرار میگیرد.
این کتاب توسط محمد رضا ویژه ترجمه شده و بنیاد حقوقی میزان نیز آن را به زیور طبع آراسته و هماکنون در دسترس دانشپژوهان و علاقهمندان حقوق، به ویژه حقوق عمومی، است.
سه شنبه شب 8 دی ماه 1388 دکتر امیر حسین فخاری استاد دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی و وکیل پایه یک دادگستری درگذشت. ایشان در دانشکده های حقوق درس حقوق تجارت را تدریس می کرد و سال های طولانی نیز طراح پرسش های حقوق تجارت آزمون های ورودی و اختبار کانون وکلای دادگستری مرکز بود. من نیز دو درس حقوق تجارت 3 و 4 را از ایشان فرا گرفتم و حق استادی بر گردنم داشتند. از مرحوم دکتر فخاری مقاله هایی در مجلات حقوقی منتشر شده است ولی متاسفانه کتابی در حقوق تجارت ننگاشت. این ضایعه دردناک را به خانواده آن مرحوم و جامعه حقوقی کشور تسلیت می گویم.
خواهشمند است از شش پرسش ذیل به پنج پرسش پاسخ دهید.
۱. دلایل برتری قانون اساسی را نسبت به سایر قوانین توضیح دهید. ۴ نمره
۲. انواع ساختار دولت-کشور بسیط یا تکبافت را توضیح دهید. ۴ نمره
۳. چهار مورد از آزادیهای ناشی از آزادی عملکرد فردی را توضیح دهید. ۴ نمره
۴. انواع پیشنهاد قانون یا حق ابتکار را توضیح دهید. در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران این امر به چه صورتی پیش بینی شده است؟ توضیح دهید. ۴ نمره
۵. در رابطه با تفکیک قوا موارد ذیل را توضیح دهید :
الف. انواع تفکیک قوا کدامند؟
ب. مشخصات رژیم ریاستی کدامند؟
پ. مشخصات رژیم پارلمانی کدامند؟
ت. با توجه به تقسیمات فوق، جمهوری اسلامی ایران چه نوع رژیمی است؟ ۴ نمره
۶. نظام دو مجلسی را در کشور ایالات متحده آمریکا توضیح دهید. ۴ نمره
1388/4/ 31
دقیقه 90 مدت آزمون :
خواهشمند است از شش پرسش ذیل به پنج پرسش پاسخ دهید.
۱. چند منشاء برای حاکمیت وجود دارد؟ آنها را توضیح دهید. ۴ نمره
۲. تفاوتهای کنفدراسیون و کشور فدرال را توضیح دهید. ۴ نمره
۳. انواع دمکراسی را توضیح دهید. در دمکراسی نیمهمستقیم شهروندان با چه روشهایی قدرت سیاسی را اعمال میکنند؟ ۴ نمره
۴. چهار نوع از آزادیهای زیر مجموعهی آزادی اندیشه را توضیح دهید. ۴ نمره
۵. چهار نوع از مجالس دو غیرانتخابی را در کشورهای بسیط توضیح دهید. ۴ نمره
۶. وظایف قوه مجریه در سه نوع مختلف دستهبندی میشوند. این سه نوع وظیفهی اصلی را توضیح دهید. ۴ نمره
پرسش های آزمون پایانی مجدد درس « حقوق ارتباط جمعی»
دانشکده علوم اجتماعی و ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی
نیمسال دوم سال تحصیلی ۸۸- ۱۳۸۷
1388/4/28
دقیقه 90 مدت آزمون :
خواهشمند است از شش پرسش ذیل به پنج پرسش به انتخاب خویش پاسخ دهید.
۱. معانی عام و خاص آزادی بیان را توضیح دهید. ۴ نمره
۲. از انواع استقلال رسانهای، استقلال محتوایی یا اختیاراتی و استقلال مالی را توضیح دهید. ۴ نمره
۳. در شیوههای تنظیم فعالیتهای رسانهای، شیوهی نظامدهی مشترک با دولت را توضیح دهید. اصل تفرع چیست؟ ۴ نمره
۴. خلاءها و ایرادهای قانونی وضعیت اسرار دولتی در کشورمان را توضیح دهید. ۴ نمره
۵. در بسیاری موارد آزادی بیان با حریم خصوصی شهروندان تعارض مییابد که باید بین این دو سازش ایجاد کرد. چهار مورد از موارد فوق را توضیح دهید. در هر مورد کدامیک از آزادی بیان یا حریم خصوصی ترجیح داده میشود. ۴ نمره
۶. توهین مطبوعاتی چیست؟ عناصر توهین را توضیح دهید. ۴ نمره
مقاله فوق در نشریه راهبرد شماره 50 (بهار 1388) چاپ شده است. به علاوه مقالههای ارزشمند دیگری در در زمینهی حقوق عمومی می توان در این شماره یافت. خلاصه این مقاله به شرح ذیل است :
در نظام حقوقی سازمان یافته روابط بین هنجارهای حقوقی بر اساس ساختاری هرمی شکل واجد سلسله مراتب تنظیم می شود. شناخت ساختار این سلسله مراتب و روابط هنجارهای حقوقی موجود در آن برای بقا و ارتقای کمی و کیفی هر نظام حقوقی ضروری است. در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران نیز سلسله مراتب هنجارها مانند دیگر نظام های حقوقی وجود دارد. اما در عین حال، تقاوت هایی نیز با الگوی عام سلسله مراتب هنجارها وجود دارد که نظام حقوقی کشورمان را متمایز می سازد. بدیهی است که شناخت دقیق این تفاوت ها برای تبیین نظام فوق اجتناب ناپذیر می باشد. وجود نظم اسلامی به موازات نظم حقوقی و لزوم تحلیل روابط بین این دو، دشواری تعیین مرز دقیق بین سطوح هرم نظم حقوقی و ضرورت تعریف دقیق اجزای این سطوح از ویژگی های سلسله مراتب هنجارها به شمار می روند. افزون بر آن، سلسله مراتب مذکور با چالش هایی نیز روبرو است که به حل آنها از طریق راهکارهای مناسب باید توجه نمود. از این روی، شناخت مبانی نظری سلسله مراتب هنجارها در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران برای ارزیابی صحیح آن لازم می نماید.
پرسش های آزمون پایانی درس « حقوق ارتباط جمعی»
دانشکده علوم اجتماعی و ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی
نیمسال دوم سال تحصیلی ۸۸- ۱۳۸۷
۱. در مورد آزادی اطلاعات موارد ذیل را توضیح دهید.
الف. برای گسترده ساختن قلمروی آزادی اطلاعات، «اطلاعات» چه ویژگیهایی باید داشته باشد؟
ب. مزایا و معایب لایحهانتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات را توضیح دهید.
۲. انواع تکثرگرایی رسانهایی را با ذکر مثال توضیح دهید.
۳. چهار اصل از اصول حاکم بر تعریف و تفسیر اسرار دولتی را توضیح دهید.
۴. دیدگاههای مهم در مورد اهداف حمایت از مالکیت فکری را توضیح دهید. در تقسیمبندی کلی، این دیدگاهها به کدام نظامها قابل تفکیک است؟
۵. در جرم نشر اکاذیب موارد ذیل را توضیح دهید :
الف. تفاوت افتراء و نشر اکاذیب چیست؟
ب. چه جرایمی به عنوان زیرمجموعهی نشر اکاذیب در نظر گرفته میشوند؟ ضمن توضیح، برای هر یک مثالی ذکر کنید.
۶. مداخلهی هیئت منصفه در رسیدگی به جرائم مطبوعاتی چگونه است؟ دادگاه در قبال نظر هیئت منصفه چگونه عمل می کند؟
بالاخره پایان ترم فرا رسید و موسم امتحانات :
آزمون حقوق ارتباط جمعی دانشکده علوم ارتباطات علامه طباطبایی در روز چهارشنبه 27 خرداد ماه ساعت 13:30 و آزمون حقوق اساسی این دانشکده در روز یکشنبه 31 خرداد ماه ساعت 8 صبح برگزار خواهد شد.
برای تمامی عزیزان آرزوی موفقیت دارم.
روزهای چهارشنبه و پنجشنبه 8 و 9 آبان ماه دومین کنگره حقوق پزشکی با عنوان ایدز و حقوق بشر در دانشگاه علوم پزشکی شهر کرد برگزار شد. این کنگره سالیانه دو سال است به همت آقای دکتر محمود عباسی رییس مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی برگزار می شود و نتایج درخشانی نیز در پی داشته است که شاید مهمترین آنها نزدیکی دو رشته ی حقوق و پزشکی است. صاحب این قلم نیز مقاله ای را با عنوان «ایدز : ضرورت توازن میان حریم خصوصی و نظم عمومی» ارائه نمودم که چکیده ی آن را در این وبلاگ می گذارم.
در قانون اساسی هر کشور به عنوان قانون مادر برخی حقوق برای انسان ها تضمین شده اند. این حقوق، حقوق بنیادین نام گرفته اند و یکی از مهم ترین آنها حق بر زندگی خصوصی است. از سوی دیگر محدودیت هایی نیز به فراخور عواملی چند مانند نظم عمومی، اخلاق عمومی و تعارض احتمالی با دیگر حقوق بنیادین بر این حق تحمیل می شود که امری طبیعی و بدیهی در همه ی کشورهای جهان است. در این مقوله، وضعیت خاص شهروندانی که به بیماری ایدز مبتلا هستند ایجاب می کند تا رژیم حقوقی ویژه ای نیز برای آنها در نظر گرفته شود. بنابراین نه حوزه و قلمروی زندگی خصوصی همان خواهد بود و نه تعریف معیارهای نظم عمومی برای محدودیت زندگی خصوصی همان. بحث من حول این دو محور، تعریف و تبیین آنها در خصوص بیماران مبتلا به ایدز و راهکارهای توازن میان آنها به منظور حفظ حقوق این بیماران از یک سو و تضمین سلامت جامعه و بهداشت عمومی از سوی دیگر می باشد. پرسش اساسی این خواهد بود که چگونه دولت می تواند بین مداخله ی خویش در مورد بیمار مبتلا به ایدز که با نظم عمومی پیوند خورده است با حقوق بنیادین وی به عنوان یک شهروند به ویژه در رعایت حریم خصوصی او توازن لازم را برقرار نماید؟ برای پاسخ به این پرسش در وهله ی نخست باید به این موضوع پرداخت که چگونه ابتلای به ایدز به عنوان شاخصی از نظم عمومی مطرح می شود؟ چرا باید این شاخص وجود داشته باشد؟ رابطه ی نظم عمومی در مورد بیماری ایدز با تعهد مثبت دولت برای تامین حق شهروندان به بهداشت عمومی چیست؟ در وهله ی دوم، حریم خصوصی بیمار مبتلا به ایدز چه ویژگی هایی را داراست؟ آیا تعریف و شاخص های حریم خصوصی بیمار مبتلا به ایدز و شهروند عادی یکسان است؟ در این مرحله باید به محدودیت های حریم خصوصی بیمار مبتلا به ایدز پرداخت که بی تردید منطق حاکم بر این محدودیت ها با دیگر شهروندان تفاوت می یابد. در اینجاست که باید بین جلوگیری از شیوع بیماری ایدز به عنوان یکی از مولفه های نظم عمومی و لزوم رعایت حریم خصوصی بیمار مبتلا به این بیماری ارتباط دو جانبه ای برقرار نمود که هدف هر دو سوی مورد نظر را تامین نماید.
از درج آخرین یادداشت در این وبلاگ چندین ماه می گذرد. به دلایل عدیده از جمله مراحل پایانی دفاع از رساله و بازگشت به ایران و مشکلات ناشی از آن نتوانستم نوشتن در وبلاگ را ادامه دهم. از این روی، مورد شماتت دوستان نیز قرار گرفتم. پس باز هم آغازی دوباره باید کرد. اما خبر اینکه سلسله سخنرانی های موسسه حقوق عمومی دانشگاه تهران با سخنرانی آقای دکتر عباس کدخدایی در مورد انتخابات ریاست جمهوری در هفته ی گذشته آغاز شد. هر دو هفته یک سخنرانی در این موسسه برگزار می شود.